Bugun insoniyat oldida turgan muammolarning chegarasi yoʻq. Iqlim oʻzgarishi, suv va oziq-ovqat tanqisligi, ekologik inqirozlar, iqtisodiy tengsizlik va qurolli mojarolar butun dunyo ahlini umumiy yechimlar izlashga undamoqda. Bunday sharoitda Barqaror rivojlanish maqsadlari insoniyatning kelajak taraqqiyotini belgilab beruvchi umumiy harakatlar dasturi sifatida yanada muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Oʻzbekiston ham keyingi yillarda mazkur global maqsadlarni amalga oshirish, mintaqaviy va xalqaro ahamiyatga ega muammolarga umumiy yechim topish yoʻlida qator muhim tashabbuslarni ilgari surib kelmoqda.
Ana shu tashabbuslarning mazmun-mohiyati Barqaror rivojlanish oyligi doirasida Xorazm viloyatida oʻtkazilgan navbatdagi muloqot maydonida ham atroflicha muhokama qilindi.
2026-yil 21-avgust kuni Xorazm viloyati Doʻstlik va nodavlat notijorat tashkilotlari uyida Barqaror rivojlanish markazi Xorazm viloyati boʻlinmasi tashabbusi bilan «Barqaror rivojlanish maqsadlarini amalga oshirishda Oʻzbekiston tashabbuslari» mavzusida davra suhbati boʻlib oʻtdi.
Unda siyosiy partiyalar, fuqarolik jamiyati institutlari, ommaviy axborot vositalari vakillari, olimlar hamda soha mutaxassislari ishtirok etdilar.
Tadbirni Barqaror rivojlanish markazi Xorazm viloyati boʻlinmasi rahbari, professor Baxtiyar Ruzmetov ochib, Oʻzbekistonning soʻnggi yillarda barqaror taraqqiyot, mintaqaviy hamkorlik va global muammolarga yechim topish borasidagi tashabbuslari tobora keng xalqaro ahamiyat kasb etayotganini taʼkidladi.
— Bugun suv, iqlim, ekologik xavfsizlik, transport, savdo, energetika va tinchlik masalalarini bir-biridan ajratib boʻlmaydi. Ular oʻzaro chambarchas bogʻliq. Shu bois Oʻzbekistonning Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) minbaridan ilgari surayotgan tashabbuslari faqat milliy manfaatlar doirasida qolib ketmay, mintaqaviy va global muammolarga umumiy yechim izlashga qaratilgan, — deya qayd etildi.
Oʻzbekistonning xalqaro maydondagi faolligi soʻnggi yillarda BMT Bosh Assambleyasi tomonidan qabul qilingan qator muhim rezolyutsiyalarda ham oʻz ifodasini topdi.
Jumladan, 2018-yilda qabul qilingan «Maʼrifat va diniy bagʻrikenglik» rezolyutsiyasi taʼlim, maʼrifat, oʻzaro hurmat va diniy bagʻrikenglik gʻoyalarini tinchlik hamda barqaror taraqqiyotning muhim omili sifatida xalqaro kun tartibiga olib chiqdi.
2021-yilda Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar zonasi deb eʼlon qilish toʻgʻrisidagi rezolyutsiya esa insoniyat tarixidagi eng ogʻir ekologik fojialardan biri boʻlgan Orol muammosiga nisbatan xalqaro eʼtiborni yanada kuchaytirdi.
Orolboʻyi muammosi endi faqat bir davlat yoki mintaqa muammosi sifatida emas, balki iqlim oʻzgarishi, choʻllanish, suv resurslaridan oqilona foydalanish, aholi salomatligi va ekologik xavfsizlik bilan bogʻliq umuminsoniy masala sifatida qaralmoqda.
Bu — milliy muammoni xalqaro hamkorlik, ilmiy izlanishlar va innovatsion yechimlar maydoniga olib chiqqan Oʻzbekiston tashabbuslarining yorqin namunasidir.
Shuningdek, «Markaziy va Janubiy Osiyo oʻrtasida oʻzaro bogʻliqlikni mustahkamlash» hamda parlamentlarning barqaror taraqqiyotga erishishdagi ishtirokini kuchaytirishga qaratilgan tashabbuslar ham yangi iqtisodiy va gumanitar makonni shakllantirishga xizmat qilmoqda.
Bu jarayonda «Ijtimoiy rivojlanishni jadallashtirishda parlamentlarning roli: yangi vazifalar va imkoniyatlar» mavzusidagi rezolyutsiya alohida ahamiyatga ega. U Barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishda parlamentlar faolligini oshirish, qonunchilik va parlament nazorati mexanizmlarini kuchaytirish, jamiyatning turli qatlamlarini taraqqiyot jarayonlariga keng jalb etish kabi muhim vazifalarni ilgari suradi.
Davra suhbatida Markaziy Osiyoda iqtisodiy hamkorlikni kengaytirish, erkin harakatlanish, sanoat kooperatsiyasini rivojlantirish, kichik va oʻrta biznes uchun yangi imkoniyatlar yaratish masalalariga ham alohida eʼtibor qaratildi.
Bugun mintaqaga nisbatan qarash oʻzgarmoqda.
Kecha geografik jihatdan quruqlik bilan oʻralgan hudud sifatida baholangan Markaziy Osiyo bugun Yevropa va Osiyoni bogʻlovchi muhim iqtisodiy, transport va logistika makoni sifatida namoyon boʻlmoqda.
Oʻzbekiston tomonidan ilgari surilayotgan oʻzaro bogʻliqlik gʻoyasi ana shu geografik imkoniyatni iqtisodiy afzallikka aylantirishga qaratilgan.
Transport yoʻlaklari, temir yoʻllar, avtomobil magistrallari, logistika markazlari va raqamli infratuzilmalarning rivojlanishi mintaqa davlatlarini jahon bozorlariga yanada yaqinlashtiradi. Bu esa yangi ish oʻrinlari yaratish, eksport salohiyatini oshirish, yoshlarni zamonaviy iqtisodiyotga jalb qilish va hududlar taraqqiyotini jadallashtirish uchun muhim imkoniyatlar ochadi.
Shu maʼnoda «Markaziy Osiyoda mintaqaviy hamkorlik va iqtisodiy integratsiyani kuchaytirish» toʻgʻrisidagi rezolyutsiya mintaqadagi hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan muhim xalqaro hujjat sifatida eʼtirof etildi.
Unda savdo-iqtisodiy munosabatlarni kengaytirish, transport va logistika aloqalarini rivojlantirish, sanoat kooperatsiyasini kuchaytirish, kichik va oʻrta biznesni qoʻllab-quvvatlash bilan birga, ekologik muammolar va iqlim oʻzgarishiga qarshi birgalikda harakat qilish zarurati ham ilgari suriladi.
Davra suhbatida ekologik xavfsizlik masalasi ham keng muhokama qilindi.
Markaziy Osiyo iqlim oʻzgarishi taʼsiriga juda sezgir hududlardan biri hisoblanadi. Muzliklarning qisqarishi, qurgʻoqchilik, suv taqchilligi, yerlarning degradatsiyasi va ekstremal ob-havo hodisalari nafaqat tabiatga, balki qishloq xoʻjaligi, iqtisodiyot va millionlab insonlarning hayotiga ham bevosita taʼsir koʻrsatmoqda.
Orol dengizi fojiasi esa ekologik muammolarning inson taqdiriga taʼsiri naqadar ulkan boʻlishi mumkinligini butun dunyoga koʻrsatgan achchiq saboqdir.
Shu nuqtai nazardan, Oʻzbekiston tashabbusi bilan qabul qilingan Markaziy Osiyoda ekologik muammolar va barqaror rivojlanishga oid xalqaro qarorlar mintaqa davlatlarining suv, iqlim va atrof-muhit masalalarida umumiy masʼuliyatini yanada kuchaytirishga xizmat qilmoqda.
Oʻzbekistonning barqaror rivojlanish sohasidagi tashabbuslarini birlashtirib turuvchi yana bir muhim gʻoya bor. Bu — tinchlik va yaxshi qoʻshnichilik gʻoyasidir.
Afgʻonistonda tinchlikni taʼminlash, uni mintaqaviy iqtisodiy va transport jarayonlariga jalb qilish, Markaziy Osiyoda oʻzaro ishonch va yaxshi qoʻshnichilik muhitini mustahkamlash, suv va ekologik muammolarni muloqot asosida hal etish — bugungi Oʻzbekiston tashqi siyosatining muhim yoʻnalishlaridan hisoblanadi.
Chunki bir haqiqat ayon:
Tinchliksiz barqaror taraqqiyot boʻlmaydi, hamkorliksiz esa global muammolarni hal etib boʻlmaydi.
Shu maʼnoda Oʻzbekistonning xalqaro tashabbuslari milliy taraqqiyotni mintaqaviy barqarorlik, mintaqaviy barqarorlikni esa global tinchlik va hamkorlik bilan uygʻunlashtirishga qaratilgani bilan ahamiyatlidir.
Davra suhbatida Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari xodimlarining malakasini oshirish boʻyicha oʻquv kursi direktori Ikrom Matkarimov, Demokratik jarayonlarni tahlil qilish markazi Xorazm viloyati boʻlinmasi bosh mutaxassisi Sanjar Tangriberganov, Xorazm viloyati Mintaqaviy tadqiqotlar markazi ijrochi rahbari, Maʼmun universiteti dotsenti Gʻulom Sapayev mintaqaviy iqtisodiy hamkorlik, global iqtisodiyotga integratsiya va sanoat kooperatsiyasining barqaror taraqqiyotdagi oʻrni xususida fikr-mulohazalar bildirdilar.
Shuningdek, Xorazm viloyati iqtisodiyot va moliya bosh boshqarmasi yetakchi mutaxassisi Sarvar Rahmonov Barqaror rivojlanish maqsadlarini amalga oshirishda hududlarning oʻrni va roli haqida maʼruza qildi.
Zero, Barqaror rivojlanish maqsadlarining haqiqiy natijasi faqat xalqaro rezolyutsiyalar yoki milliy strategiyalarda emas, avvalo inson hayotida namoyon boʻladi.
Yangi ish oʻrni, toza ichimlik suvi, sifatli taʼlim, zamonaviy tibbiy xizmat, ekologik sogʻlom muhit va munosib daromad — barqaror taraqqiyotning eng muhim mezonlaridir.
Shu maʼnoda Xorazmda oʻtkazilgan mazkur davra suhbati global maqsadlarni mahalliy darajada muhokama qilish, Oʻzbekistonning xalqaro tashabbuslari mazmun-mohiyatini keng jamoatchilikka yetkazish va fuqarolik jamiyati institutlarini Barqaror rivojlanish maqsadlarini amalga oshirish jarayoniga yanada faol jalb etish nuqtai nazaridan muhim ahamiyat kasb etdi.
Bugun dunyo oldida turgan eng muhim vazifa faqat iqtisodiy oʻsishga erishishdan iborat emas.
Asosiy maqsad — inson uchun munosib hayot yaratish, kelajak avlodlarga ekologik jihatdan sogʻlom sayyora qoldirish, davlatlar oʻrtasida tinchlik va oʻzaro ishonchni mustahkamlashdir.
Oʻzbekistonning soʻnggi yillarda ilgari surayotgan xalqaro tashabbuslari — maʼrifat va diniy bagʻrikenglikni qaror toptirish, Orolboʻyini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar zonasiga aylantirish, Markaziy va Janubiy Osiyo oʻrtasidagi bogʻliqlikni mustahkamlash, parlamentlarning ijtimoiy va barqaror rivojlanishdagi rolini oshirish, ekologik muammolar boʻyicha mintaqaviy hamjihatlikni kuchaytirish hamda Markaziy Osiyoda mintaqaviy hamkorlik va iqtisodiy integratsiyani yangi bosqichga olib chiqish — bir-biridan alohida tashabbuslar emas.
Ularni birlashtirib turgan umumiy gʻoya bor:
milliy taraqqiyot mintaqaviy barqarorlikdan, mintaqaviy barqarorlik esa global tinchlik va hamkorlikdan ajralmasdir.
Xorazmda boʻlib oʻtgan muloqot ham aynan ana shu haqiqatni yana bir bor namoyon qildi.
Muhokamalar shuni koʻrsatdiki, Barqaror rivojlanish maqsadlariga erishish faqat davlat organlari yoki xalqaro tashkilotlarning vazifasi emas. Bu jarayonda parlament, mahalliy hokimliklar, fuqarolik jamiyati institutlari, tadbirkorlar, olimlar, ommaviy axborot vositalari va, eng muhimi, har bir fuqaroning oʻrni bor.
Zero, barqaror kelajak faqat yuqoridan qabul qilinadigan qarorlar bilan emas, balki jamiyatning umumiy masʼuliyati, hamjihatligi va bir maqsad yoʻlidagi harakati bilan barpo etiladi.
Oʻzbekistonning bugungi xalqaro tashabbuslari esa tinch, farovon va barqaror dunyo barpo etish yoʻlidagi amaliy hissa sifatida tobora keng xalqaro ahamiyat kasb etmoqda.